08
Οκτ.
09

Σκέψεις για το γυμνό

Φυλή στον ΑμαζόνιοΜε αφορμή το σχετικό post της Αόρατης Μελάνης θα ήθελα να γράψω κάποια πράγματα σχετικά με το γυμνό και ειδικότερα τη σχέση του δυτικού πολιτισμού με αυτό.
Τα τελευταία βράδια έχω πετύχει στο ΣΚΑΪ κάποια ντοκιμαντέρ αφιερωμένα σε φυλές ανθρώπων που κατοικούν στον Αμαζόνιο. Το πρώτο πράγμα που παρατηρεί κάποιος «δυτικός» (εννοώ κάποιος που ανήκει στον σύγχρονο δυτικό πολιτισμό) βλέποντας ένα τέτοιο ντοκιμαντέρ είναι ότι οι άνθρωποι είναι ολόγυμνοι. Δε φορούν ούτε μπλούζες, ούτε εσώρουχα, ούτε νιώθουν την ανάγκη να κρύψουν τα γεννητικά τους όργανα απ’ τη θέα των συνανθρώπων τους. Και γιατί να το κάνουν άλλωστε; Είναι τέτοια η ζέστη στις περιοχές αυτές που δεν έχει κανένα νόημα να φοράς ρούχα.

Η ανθρώπινη ένδυση επινοήθηκε κυρίως για να προστατεύει απ’ το κρύο. Για να φτάσουμε όμως στη σημερινή αντιμετώπιση του γυμνού, δηλαδή την αντιμετώπισή του ως ταμπού και την απαγόρευση της γύμνιας δια νόμου, προφανώς μεσολάβησαν κάποιες μεγάλες κοινωνικές και ψυχολογικές αλλαγές. Δεν ήταν όμως πάντα έτσι τα πράγματα. Καταρχήν, πέρα απ’ τις δεκάδες νοτιοαμερικάνικες και αφρικανικές φυλές που αντιμετωπίζουν το γυμνό ακομπλεξάριστα χωρίς κανένα ταμπού μέχρι και σήμερα, υπήρξαν στο παρελθόν αρκετοί ευρωπαϊκοί λαοί που αν και δεν ενθάρρυναν την δημόσια γύμνια, δε την ενοχοποιούσαν στο βαθμό που παρατηρούμε σήμερα. Για παράδειγμα στον ελληνο-ρωμαϊκό πολιτισμό το όμορφο γυμνό ήταν αντικείμενο θαυμασμού. Στους ολυμπιακούς αγώνες όπως είναι γνωστό οι αθλητές αγωνίζονταν γυμνοί. Όπως φαντάζεστε, μία αντίστοιχη εικόνα σήμερα θα ερμηνευόταν απ’ τα ΜΜΕ ως αλλόκοτο πορνογραφικό γεγονός. Πρέπει να σημειωθεί βέβαια ότι οι γυναίκες στην αρχαία Αθήνα δεν είχαν την ίδια αντιμετώπιση. Αυτό έχει άμεση σχέση με την θέση της γυναίκας σε εκείνη την κοινωνία. Αντίθετα, στην Σπάρτη όπου η θέση της γυναίκας ήταν καλύτερη, οι γυναίκες μπορούσαν να γυμνάζονται ολόγυμνες όπως και οι άνδρες.   

Η αντίληψη αυτή για το ανθρώπινο σώμα άλλαξε ριζικά με την έλευση των μονοθεϊστικών θρησκειών. Η απόλυτη ενοχοποίηση του γυμνού έγινε κανόνας στα χριστιανικά χρόνια και μέχρι και σήμερα η νομοθεσία συντάσσεται με αυτή την ηθική. Απαγορεύεται δια νόμου να κυκλοφορεί κάποιος γυμνός (ή στην περίπτωση των γυναικών και ημίγυμνος) και τιμωρείται από το κράτος. Η ένδυση, επομένως, είναι υποχρέωση του πολίτη και όχι δικαίωμα.  

Γυναίκα αφρικάνικης φυλήςΓια να επιστρέψω στο παράδειγμα των ντοκιμαντέρ: το ενδιαφέρον σημείο είναι ότι τα ντοκιμαντέρ αυτά θεωρούνται θεάματα για όλη την οικογένεια. Κανείς δεν ενοχλείται από τους γυμνούς ιθαγενείς του Αμαζονίου. Εάν όμως αλλάξεις κανάλι και πέσεις σε κάποιο ελαφρύ γυμνό, ας πούμε το στήθος μιας (δυτικής) γυναίκας, ή ένα γυμνό (δυτικό) ανδρικό σώμα, τότε οπωσδήποτε θα υπάρχει η ένδειξη «μόνο για ενηλίκους». Πώς εξηγείται αυτή η αντίφαση; Για να το πω απλά: γιατί τα …δυτικά οπίσθια λογοκρίνονται και θεωρούνται ακατάλληλο θέαμα ενώ το αντίστοιχο θέαμα των λαών του αμαζονίου είναι αποδεκτό; Δηλαδή αν αντικαθιστούσαμε τα πρόσωπα και τα χρώματα των ανθρώπων αυτών και τους δίναμε λευκό δέρμα και …ευρωπαϊκό στυλ, ξαφνικά αντί για ντοκιμαντέρ θα το θεωρούσαμε πορνογραφία;

Αντίστοιχα, πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί είναι αποδεκτό να κυκλοφορούν τα παιδιά γυμνά στις παραλίες ενώ από κάποια ηλικία και μετά θεωρείται απαράδεκτο και παράνομο; Είναι τελικά το να κυκλοφορείς γυμνός ηθικό ή ανήθικο; Και γιατί αντιμετωπίζεται ως ανήθικο;

Υπάρχει η αστεία αντίληψη ότι αν κυκλοφορούσαμε γυμνοί ή ημίγυμνοι στην σημερινή κοινωνία θα είχαμε μονίμως σεξουαλική διέγερση και ακατάπαυστες ορμές. Αυτό όμως εύκολα καταρρίπτεται απ’ τις δεκάδες περιπτώσεις λαών και πολιτισμών όπου κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Είναι καταφανές ότι η υποχρεωτική ένδυση είναι ένα ταμπού των σύγχρονων κοινωνιών. Αυτό γίνεται εύκολα αντιληπτό και με ένα ακόμα παράδειγμα: σκεφτείτε τον τρόπο με τον οποίο ντυνόμαστε στις παραλίες το καλοκαίρι. Φορούμε ελάχιστα ρούχα, και μάλιστα ορισμένα γυναικεία και ανδρικά μαγιό καλύπτουν μόνο την πολύ στενή περιοχή των γεννητικών οργάνων, αφήνοντας όμως ακάλυπτα τα οπίσθια ή ένα μεγάλο μέρος του στήθους. Εάν δοκιμάζαμε μια αντίστοιχη ένδυση στην πλατεία Συντάγματος κάποια πολύ ζεστή μέρα του Οκτώβρη, πράγμα που θα ήταν απόλυτα δικαιολογημένο λόγω ζέστης, θα αντιμετωπιζόμασταν με χλευασμό και ενδεχομένως να απειλούμασταν με ποινικές κυρώσεις.

Το ταμπού αυτό συντηρείται έντονα απ’ τις σημερινές θρησκείες. Πράγμα αντιφατικό, αφού σύμφωνα με αυτές ο Θεός μας έπλασε γυμνούς.  Το να φορούμε ρούχα -όταν δεν κρυώνουμε- είναι σα να λέμε στον δημιουργό ότι ξέχασε να προσθέσει ένα απαραίτητο στοιχείο στην εμφάνισή μας!
Γιατί άραγε θεωρείται προσβολή της δημοσίας αιδούς η γύμνια; Γιατί να θεωρείται τόσο ντροπιαστικό θέαμα στην κοινωνία μας; Νομίζω η απάντηση βρίσκεται στη συσχέτιση του γυμνού με τη σεξουαλικότητα. Και δεδομένου ότι στις δυτικές κοινωνίες η σεξουαλικότητα επί αιώνες βρισκόταν υπό διωγμό, ήταν επόμενο να στιγματιστεί και το γυμνό ως κάτι το ντροπιαστικό. Το παράδειγμα της σπαρτιατικής κοινωνίας σε αντίθεση με την αθηναϊκή δείχνει ότι όσο ανώτερη ήταν η θέση του φύλου τόσο πιο αποδεκτή ήταν και η γύμνια του.

Ίσως τελικά η ενοχοποίηση του γυμνού σώματός μας να ανήκει σε ένα παλιό σύστημα αξιών που υιοθετεί μια ενοχική αντιμετώπιση του ανθρώπου. Θα πρέπει κάποια στιγμή να απαλλαχτούμε πλήρως από αυτό το σύστημα αξιών διότι δεν μας προσφέρει τίποτα απολύτως. Σε μια ιδεατή περίπτωση, θα έπρεπε να μην ντρεπόμαστε για το γυμνό ανθρώπινο σώμα όπως ακριβώς δεν ντρεπόμαστε όταν βλέπουμε ένα γυμνό άλογο ή έναν γυμνό σκύλο. Από εκεί και πέρα το αν θα επιλέξουμε να δούμε ένα γυμνό σώμα ερωτικά είναι κάτι το οποίο το αποφασίζουμε εσωτερικά.

Γυμνό άλογο

Γυμνός Σκύλος

Γυμνός άνθρωπος

Advertisements

8 Responses to “Σκέψεις για το γυμνό”


  1. Οκτώβριος 8, 2009 στο 11:39 μμ

    Άστρον, ευχαριστώ για την αναφορά στο ποστ μου!

    Δεν είναι παράξενο και αντιφατικό αλήθεια που χρησιμοποιούμε μια λέξη των ιθαγενών του Ειρηνικού (taboo) για να δηλώσουμε το αυστηρά απαγορευμένο από τους κοινωνικούς κώδικες συμπεριφοράς; Εκείνοι ακριβώς οι ιθαγενείς δεν είχαν κανένα δυτικότροπο ταμπού σχετικά με την γύμνια και την σεξουαλικότητα (τα δικά τους taboo ήταν άλλα).

    Αναρωτιέσαι γιατί η γύμνια των ιθαγενών στα ντοκυμανταίρ δεν σοκάρει. Δύο πιθανοί λόγοι υπάρχουν, ίσως ισχύουν και οι δύο. Ο ένας είναι ότι αναγνωρίζουμε πως πρόκειται διαφορετικό πολιτισμικό πλαίσιο, στο οποίο η γύμνια είναι αποδεκτή, και το αποδεχόμαστε κι εμείς. Βοηθά σ’ αυτό το γεγονός ότι αισθανόμαστε αρκετά απομακρυσμένοι από αυτό το πλαίσιο, τόσο γεωγραφικά όσο και πολιτισμικά, και άρα δεν νιώθουμε να απειλεί την σταθερότητα του δικού μας πλαισίου. Αυτό μας φέρνει στον δεύτερο λόγο της αδιαφορίας μας μπροστά στη γύμνια των ιθαγενών, που είναι ότι ίσως δεν θεωρούμε τους ιθαγενείς αυτούς «ανθρώπους». Όσο κι αν μας σοκάρει αυτό, είναι πολύ πιθανό ότι για τους περισσότερους από εμάς οι άνθρωποι αυτοί είναι αρκετά διαφορετικοί ώστε να μην ταυτιζόμαστε μαζί τους. Τους βλέπουμε όπως θα βλέπαμε άλλα είδη ζώων, με τα οποία δεν νιώθουμε να έχουμε και τόσο μεγάλη σχέση.

    Το ότι η γύμνια δεν συνεπάγεται διαρκή και οργιώδη σεξουαλική δραστηριότητα αποδεικνύεται μεταξύ άλλων και από τις παραλίες γυμνιστών και από τους συλλόγους γυμνιστών, όπου άνθρωποι δυτικής κουλτούρας συνυπάρχουν πολλές ώρες την ημέρα και εκτελούν πολλές και ποικίλες δραστηριότητες γυμνοί, με απόλυτη φυσικότητα, χωρίς αυτό να αναστατώνει κανέναν κατά καμμία έννοια. Από προσωπική εμπειρία μπορώ να πω ότι μετά από λίγη ώρα απλώς παύεις να προσέχεις τη γύμνια των άλλων και την δική σου.

  2. Οκτώβριος 9, 2009 στο 7:09 μμ

    Συμφωνώ με τους λόγους που λες.
    Ο πρώτος λόγος αποκαλύπτει και κάτι άλλο: εάν κάτι θεωρείται ευρέως αποδεκτό από την κοινωνία, τότε πολύ εύκολα προσαρμοζόμαστε κι εμείς σε αυτό. Αφού δεν ενοχλεί τους ιθαγενείς η γύμνια τους, τότε εύκολα τη συνηθίζουμε κι εμείς.
    Νομίζω λοιπόν ότι εάν ξαφνικά βρισκόμασταν σε μια κοινωνία όπου όλοι οι άνθρωποι θα ήταν γυμνοί, θα αρχίζαμε μετά από λίγο να αισθανόμαστε άβολα που είμαστε ντυμένοι.
    Ίσως η γύμνια να συνηθίζεται πολύ πιο εύκολα απ’ ότι νομίζουμε. Στο κάτω κάτω το ντύσιμο είναι κάτι πολύ πιο αφύσικο, το οποίο -μπορεί να μη το θυμόμαστε τώρα- αλλά σίγουρα θα μας φάνηκε παράξενο όταν ήμασταν μωρά.

    Πρέπει ακόμα να σκεφτούμε ότι η γυναίκα στην κοινωνία μας έχει ακόμα λιγότερα δικαιώματα όσον αφορά την ένδυση. Πρέπει υποχρεωτικά να κρύβει και το πάνω μέρος του σώματός της. Αυτό από μόνο του είναι μια διάκριση του νομικού μας συστήματος κατά των γυναικών.

  3. Οκτώβριος 23, 2009 στο 2:07 μμ

    Νομίζω πως ο συσχετισμός του γυμνού με την πορνογραφία δημιουργήθηκε από τις τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες (ιουδαϊσμός, χριστιανισμός, μωαμεθανισμός).
    Ήταν ένα χρήσιμο «εργαλείο» στους ιερείς γιατί έχοντας καταπιεσμένους τους πιστούς τους μπορούσαν να τους ελέγχουν ευκολότερα.
    Καιρός όμως να αλλάξει η απαρχαιωμένη αυτή αντίληψη των νεκρολάγνων θρησκειών και να αγαπήσουμε το σώμα μας αντί να ντρεπόμαστε γι’αυτό.

  4. Αύγουστος 19, 2010 στο 4:52 πμ

    Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες οι απόψεις σου, όπως και οι επισημάνσεις που διατυπώνονται στα σχόλια. Θα ήθελα να σε ρωτήσω αν μπορώ να παραθέσω το κείμενό σου στο blog μου (gymnoula.wordpress.com), ως (πιο καλογραμμένο και τεκμηριωμένο) συμπλήρωμα σε παρόμοιο δικό μου post, δεδομένου ότι υπάρχει εικονίδιο ask2use.

    • Αύγουστος 19, 2010 στο 11:13 πμ

      Ευχαρίστως, αρκεί να αναφέρεται καθαρά η πηγή κι ο συγγραφέας (Astron) και να υπάρχει link προς το πρωτότυπο κείμενο (εδώ).
      Πολύ ενδιαφέρον το blog σου, θα το διαβάζω οπωσδήποτε!

      • Αύγουστος 20, 2010 στο 2:28 πμ

        Εννοείται θα υπάρχουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται!
        Σε ευχαριστώ πολύ για την άδεια, όπως και για τα καλά σου λόγια.
        Το blog σου θα το περιδιαβώ και εγώ κάποια στιγμή(σύντομα, πριν αρχίσει η εξεταστική του Σεπτέμβρη…) με ένα γεμάτο πακέτο τσιγάρα και ένα ποτηράκι κρασί! Νομίζω πως δεν του αξίζει μια πρόχειρη ανάγνωση.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Να απολαμβάνουμε την καθάρια, την αληθινή ομορφιά του κόσμου. Η ανθρωπότητα δικαιούται να ζήσει ειρηνικά κι ελεύθερα χωρίς επινοημένες φοβέρες και υπερφυσικά αποκούμπια. wordpress statistics
Για μια νέα Φιλοσοφία


ask2use.com: Υποχρεωτική η αναφορά πηγής
ask2use.com: Δεν επιτρέπεται η αντιγραφή χωρίς άδεια

Αρχείο

Γράψτε το email σας για να ακολουθήσετε αυτό το blog και να ενημερώνεστε για νέες δημοσιεύσεις.